LJG Twente is er ook voor U.

16 december 2017 | 28 Kislev 5778

Derasja Sjabbat Acharei mot - Kedosjiem

Derasja Sjabbat Acharei mot - Kedosjiem

In een email waarin Bert mij vroeg om een droosje voor te bereiden, las ik - “Naast de zweren en de schurft in de sidra is er een mooie hoopvolle haftara en de dagen van 4 en 5 mei en jom ha-zikaron en jom ha-atsma’oet maken ook veel goed.”

En daar zijn we dan.  Vanwege de Joodse kalender en onze nationale dagen, stonden wij deze week stil bij de strijd voor onafhankelijkheid in Israël als staat, het vieren van die staat, en ook bij dodenherdenkingen en het vieren van bevrijding en vrijheid in Nederland.  Momenten van verschillende gevoelens te doen met herinnering en verdriet, verlies en hoop, en voor sommigen nog steeds heel persoonlijke momenten, zoals R. en J. deze week beleefden, en R. ons later zal vertellen. 

De eerste sidra begint metAacharé mot “na de dood van” en verwijst naar het incident beschreven in parasja Sjemini (Wajikra 10:1-2) waarin Nadav en Avihoe, de twee oudere zonen van Aaron werden gedood door een vlam van vuur toen zij wierrook offerden die God niet had opgedragen.  En tussen dit verhaal, en waar wij beginnen, zit inderdaad een reeks voorschriften met alles over reine/onreine dieren, reinheid en onreinheid, schurft en schimmel, en de meest uiteenlopende rituelen voor het rechtzetten van alles wat fout kan gaan in het eten en handelen.

De indeling deze week bestaat eigenlijk twee parasjot, Acharee-Mot en Kedosjiem, die een reeks van praktische, soms rare en soms diep ethische onderwerpen aansnijden.  Van de voorschriften in Acharee-Mot voor de offerdienst met Jom Kipoer en het verzoeningsritueel, naar andere voorschriften over offerandes en het verbod op eten van bloed, én het mysterie van het Azazeel en de zondebok.  Tot zover lazen wij vandaag.  Maar de parasja gaat door, met regels over seksueel gedrag en verboden relaties, en ook in parasja Kedosjiem, gaat het deels over seksueel gedrag, en bloed, en foute relaties. 

Afbeeldingsresultaat voor kedoshim

Michal Merom - Kedoshim www.worldofjudaica.com 

En dan, midden in Kedosjiem, wat ik zie als parels – zo’n 15 verzen (9-18, en 32-36) over ethische normen en waarden!  “Wees heilig, laat een deel van je oogst liggen voor de armen en vreemdeling, steel niet, lieg niet, bedrieg niet, beroof niet, wees niet vals, doe recht bij dagloners, wees niet partijdig, wees niet haatdragend, heb je naaste lief als jezelf” – je kan daar uren, dagen over discussiëren!

Het lijkt alsof deze pareltjes er later in zijn gezet, in het ontwikkelen van geschreven Tora en van het land, want in de woestijn, in de tocht naar het beloofde land, was Israël geen agrarisch volk, met graanakkers en wijngaarden.  Een ander perspectief is dat Mosjee dit ontving met vooruitzicht, maar ik vermoed dat een latere redacteur dacht “ja hallo, het leven gaat niet alleen over seks en bloed!  Er is meer. Laten we er even balans in brengen.  What is the bigger picture!”

“Wees heilig”. Harvey Fields, een moderne commentator, vraagt, “(i)s de mitswa om ‘heilig te zijn’ uitvoerbaar of praktisch?  Is het realistisch om van een mens te verwachten dat hij (of zij) ‘heilig’ is zoals God ‘heilig’ is?  En dan laat hij zien, via de gedachten van andere rabbijnen, dat dit niet om iets individueels gaat.  Wij moeten collectief streven om steeds weer aan heiligheid te werken.

In het proberen te begrijpen wat het betekent om heilig te zijn, verklaarde Rabbi Menahem Mendl van Worka: 'Alles wat God eist, is dat een mens het niveau van heiligheid bereikt waartoe hij of zij in staat is. Wees heilig: in welke omstandigheden je jezelf ook vindt. Heiligheid - een beetje bij beetje, stap voor stap, mijl voor mijl, en dag bij dag. 

 

En dan de profeet Amos – onze Haftara indeling van vandaag.

Wat zien wij dan in Amos, een tijdgenoot van Jesjaja, Micha en Hosea - deze profeet die net voor de Assyrische verdrijving van de tien stammen in het noordelijk koninkrijk Israël, en ruim voor de grote ballingschap van Juda naar Babylonië, profeteert.  Amos deelt met ons de malaise van het noordelijke koninkrijk Israël, en haar veroordeling, maar ook het toekomstige herstel van Israël. Amos adresseert herhaaldelijk politieke en sociale tekortkomingen van Israël, in tegenstelling tot Hosea, die zich veel meer concentreert op de religieuze/geestelijke tekortkomingen van Israël.  Amos spreekt profetieën uit tegen acht naties inclusief Juda en Israël. De heidense naties rondom worden hier op een retorische manier met name veroordeeld voor hun oorlogsmisdaden en de luisteraar staat lange tijd instemmend te luisteren naar de veroordelingen van de andere naties, totdat Amos plotseling zijn pijlen op de luisteraar zelf richt – op Israël. Inderdaad in de verzen voor het eind laat hij zien dat er een diaspora op komst is, deels vanwege foute beslissingen.

Maar in zijn laatste verzen geeft hij ook hoop aan een volk dat nog veel zal ondergaan.  Met andere profeten laat hij zien dat God het beste voor het volk wil, maar dat er grenzen zijn. Onethisch gedrag heeft consequenties. Als hij Engels had gesproken had hij misschien op een gewone manier gezegd, “Hey, you’re screwing up!”.   En toch zal er een tijd komen, zegt Amos. dat alles hersteld wordt en Israël opnieuw het land bewoont.  Wij weten vandaag de dag dat een deel ervan waar is gemaakt – terug in het land, een land dat vergeleken met de buurlanden een vrijheid heeft die ongekend is in het Midden-Oosten.  En toch…

Er is een sterke relatie tussen ethisch gedrag, en de welvarendheid van een land, van een volk.  En vandaag zijn er nog steeds moderne profeten nodig, die ons terecht wijzen – dat heeft eigenlijk elke natie-staat nodig, ook Israël.  Wat betekent het in de 21ste eeuw om een heilige natie, een heilig volk te zijn?  Wat betekent dit voor de staat Israël en het land Israël, én voor het diaspora Jodendom?  Terwijl wij weer een staat hebben die absoluut als Joodse staat gezien wil worden, wat betekent Tora, en vooral de ethische opdrachten in een parasja zoals Kedosjiem, in het onderhouden van de staat en van het land?  Zijn ze nog relevant?  Ik geloof van wel!

Amos was een profeet in eigen land – inderdaad, alle profeten in Tenach leven midden in de samenleving en politiek. Voordat wij beginnen te denken over Israël criticasters en bashers (en het is gemakkelijk dat te zijn), wil ik zeggen dat een profeet, een echte profeet, van binnen de samenleving, van binnen het volk moet komen.  Een echte profeet leeft met de mensen mee en beleeft wat er gaande is.  Wie zijn onze moderne profeten, niet alleen voor Israël, maar voor het Jodendom, ook in de diaspora?  Wij moeten dus zoeken binnen het Jodendom naar wijze, ethische mannen en vrouwen, en ook zo binnen Israël.  Welke profeet vandaag zegt tegen een regering, of een samenleving, “hey, you’re screwing up”, en wijst naar onrecht en discriminatie, ook binnen een democratische samenleving.

De heiligheidscode, een van de meest bekende stukken van parasja Kedosjiem, legt verder uit hoe we heilig zijn. De dingen die we moeten doen als we met degenen in de wereld om ons heen gaan om een ​​betere en meer heilige plek te creëren. Sommige van de opdrachten lijken voor de hand liggende, anderen meer uitdagend.  Kedosjiem tihijoe: jullie zullen heilig zijn. Ieder jaar herinnert Tora ons dat God hoge verwachtingen heeft, niet alleen van ons als individu maar van ons als een collectieve gemeenschap. Hoe staat de opdracht om in eigen land, binnen de eigen samenleving, heilig te zijn?

De sidra Kedosjiem begint met “wees heilig, want Ik, de Eeuwige, jullie God, ben heilig”.  Dat betekent dat God al in gedachten heeft dat wij elke dag de mogelijkheid hebben om niet alleen heilig te zijn en daarin te groeien, maar ook momenten van heiligheid te creëren.  Dat gebeurt niet alleen door collectief gebed, maar vooral om als ethische Jood en Jodin in de wereld te staan. Heilig zijn is geen onmogelijke taak.  Door ons God-inspirerend gedrag heiligen wij en worden wij heilig.  Het heeft geen hoge intellectuele capaciteit nodig, alleen een luisterend oor, een open hart en een wil om te doen wat goed is.

Sjabbat sjalom

 

Wilhelmina Hein – Sjabbat 6 mei 2017 / 10 iyar 5777

 

 

 

Nieuws

Op 7 december werd er op het in Amsterdam aan de Amstelve Lees meer >>
Onze Joodse buren, de Synagoge van de Nederlands Israelit Lees meer >>
Information in English Lees meer >>

december

  • <  
  •   >
z m d w d v z
 
 
 
 
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31