LJG Twente is er ook voor U.

19 augustus 2017 | 27 Av 5777

Droosje voor Rosj haSjana 2014 - 5775

Droosje voor Rosj haSjana 2014 - 5775

 Vandaag is het, volgens onze traditie, de verjaardag van de schepping.

We betraden als mens 5775 jaar geleden het wereldtoneel.

Het geheel was uiterst doordacht, hoe kan het ook anders met de Tora als bouwtekening.

De Eeuwige had een plan en daarvoor had hij voor ons een plaats ingeruimd. Hij stelde kennelijk een zo groot vertrouwen in de mens, dat hij de ‘gok’ waagde.

Maar voor alle zekerheid gaf Hij er wel een handleiding bij:..... diezelfde Tora.

Het leek allemaal zo simpel: leef volgens Mijn geboden en het gaat je goed, doe je dat niet, dan loopt het slecht met je af. Helaas is de realiteit weerbarstiger.

Als het gaat om een partnerschap tussen de Eeuwige en de mens, dan zouden we het vertrouwen dat Hij in ons stelde moeten plaatsen naast het vertrouwen dat wij in Hem stellen.

Het probleem is dat we hier te maken hebben met een ongelijk partnerschap. De Eeuwige is volmaakt, we zingen het elke sjabbat: lehagied ki jasjar Adonai, tzuri ve lo avlata bo: ‘om te verkondigen, dat de Heer waarachtig is, mijn rots in wie geen onrecht is’.

En wij? ‘Mijn G-d, de ziel die U mij gegeven hebt is rein, U hebt hem gevormd, U hebt hem mij ingeblazen’. Wat een prachtige start! Maar dan beginnen we aan ons leven. Niet ieder heeft de kans om zijn mogelijkheden ten volle uit te buiten. In welk gezin word je geboren? In welk land? Hoe is je lichamelijke gesteldheid? Hoe je verstand? Welke mensen komen er op je pad? Wat zijn de moeilijkheden waarmee je geconfronteerd wordt? Zoveel onzekere factoren.

Zijn we gelijke partners? Kunnen deze hoge eisen die de Tora stelt, van ons gevraagd worden?

We kijken terug op het jaar dat achter ons ligt. En dan stellen we ons de vraag:’hoe hebben we het er af gebracht?’ Maar ook: ‘waren we in de gelegenheid om het anders te doen?’

Vooral de laatste maanden heeft de wereld en vele mensen heel wat voor de kiezen gekregen, ongevraagd vaak. Zoveel geweld, zoveel wreedheid en destructie, zoveel onschuldige mensen gedood... En waarom?

Zolang de mensheid bestaat zijn er twisten en oorlogen geweest. Op de schouders van de leiders van een volk rust een grote verantwoordelijkheid. Het zijn meestal de leiders die het lot van het volk bepalen. Maar dat gold en geldt ook voor religieuze leiders. Door onbeperkte machtsdrift werden miljoenen in het verderf gestort. Het is niet voor niets dat, wanneer Israël om een koning vraagt, deze de nodige beperkingen krijgt opgelegd: Hij mag geen grote rijkdom vergaren, hij mag niet veel vrouwen hebben, hij mag niet veel paarden bezitten. Maar een oorlog voeren alleen om zijn gebied uit te breiden mag hij ook niet zomaar. Hij moet daarvoor toestemming hebben van het Sanhedrin. Wat hij wel moet doen? Een kopie maken van de Tora, deze eigenhandig schrijven en altijd binnen handbereik hebben. Maimonides werkt dit verder uit in zijn Misjne Tora in het deel ‘Koningen en hun oorlogen’.

We hebben de zinloze oorlog van 1914 / 1918 herdacht, honderd jaar geleden. Ook daar beslisten de leiders over de levens van miljoenen mensen.

Is het voor niets dat wij ook elke sjabbat een gebed uitspreken voor de leiders van Israël?

‘Zend zijn leiders, zijn rechters en zijn volksvertegenwoordigers Uw licht en Uw waarheid. Geef hen inzicht, opdat zij de weg van rechtvaardigheid, vrijheid en onkreukbaarheid zullen volgen.’

Kunnen we zonder meer zeggen: ‘Want de Eeuwige, jullie G-d, is het  die met jullie optrekt om voor jullie met jullie vijanden te strijden om jullie te laten overwinnen?’

De oorlog in Gaza heeft ook bij ons de discussie op gang gebracht. Ook hier waren Palestijnse kinderen de dupe van machtswellustige leiders, die zelf veilig in bunkers zaten en gezinnen als schild gebruikten in hun haatvolle strijd tegen Israël. Hadden vele van deze kleine kinderen een keuze waar ze geboren werden?

In gedachten ga ik terug naar de tocht door de Rietzee. Het leger van Farao werd volledig vernietigd en als uiting van grote opluchting na deze zo benauwde ogenblikken voor het volk waarbij hun bestaan op het spel stond, zong Mirjam:Ik wil de HERE zingen, want Hij is hoog verheven, paard en ruiter stortte Hij in zee.....Watervloeden overdekten hen; in de diepte zonken zij als een steen...

Kennelijk hadden sommige wijzen enige moeite met dit lied en ze lieten in een midrasj de Eeuwige zeggen: ‘hoe kunnen jullie juichen als mijn schepselen vernietigd worden?’ Eigenlijk had Hij moeten zeggen: ‘als Ik mijn eigen schepselen moet vernietigen.’ Het volk had hier niets voor hoeven doen. Was er niet van eenzelfde dilemma  sprake bij de zondvloed? Ik wil hier geen oordeel uitspreken over Mirjam, haar reactie is zo begrijpelijk en menselijk. Helaas zijn er soms situaties waarin we voor drastische keuzes komen te staan. Jezelf als volk te laten vernietigen is nooit een optie geweest. Sterker nog, het is een plicht je leven te verdedigen. Maar dat wil niet zeggen dat we geen mededogen mogen hebben met onschuldige slachtoffers. De kanttekening die de midrasj plaatst bij Mirjams lied, spreekt voor zich. Heeft de Eeuwige niet beide eigenschappen: recht èn mededogen

Doen we daar nu juist in de komende dagen geen beroep op?

In Misjna Rosj haSjana 1, 2 staat:

‘Alle inwoners van de wereld trekken aan Hem (de Eeuwige) voorbij als een kudde schapen....’

 En zo worden zij beoordeeld, naar hun daden. En zoals ik al zei, is de toetssteen de Tora.

Maar ik heb er ook op gewezen dat de situatie voor iemand zo moeilijk en onduidelijk kan zijn, dat het haast onmogelijk is om een gunstige beoordeling te krijgen.

Maar werkt  het echt zo?

Ik kom terug op het ongelijke partnerschap en de even grote vraag hoe het toch kan dat het de rechtvaardige niet per definitie, of zelfs juist helemaal niet, goed gaat. Mozes zat met datzelfde probleem. Hij begreep, om het maar zo te zeggen, geen snars meer van de Eeuwige en in grote vertwijfeling vraagt hij: ‘Doe mij toch Uw heerlijkheid zien’. Hij nu zei: Je zult Mijn aangezicht niet kunnen zien, want geen mens zal Mij zien en leven. Maar zie, bij Mij is een plaats waar je op de rots kunt staan; wanneer Mijn Heerlijkheid voorbijgaat, zal Ik je in de rotsholte zetten en je met Mijn hand bedekken, totdat Ik ben voorbijgegaan. Dan zal Ik Mijn hand wegnemen en je zult Mij van achteren zien, maar Mijn aangezicht zal niet gezien worden.’

In tegenstelling tot wat de wereldbewoners op Rosj haSjana moeten doen: aan de Eeuwige voorbijtrekken, om beoordeeld te worden, trekt nu de Eeuwige aan Mozes voorbij. En zoals Mozes alleen de achterkant ziet, of liever gezegd pas achteraf G-ds handelen onderkent in zijn hele moeilijke leven met het volk, kunnen ook wij soms pas achteraf iets begrijpen van wat ons overkomen is en wat er in de wereld om ons heen gebeurt. De grote troost is dat we vaak met G-ds hand beschermd worden totdat Hij is voorbijgegaan, zonder dat we ons dat realiseren.

Door Mozes te vragen om bij hem op de rots te komen staan is het of Hij wil zeggen: probeer het eens vanuit mijn perspectief te bekijken. Maar tegelijkertijd legt ook de Eeuwige een zekere ‘verantwoording’ af.

Er is een boek getiteld ‘Angels don’t leave footprints’, engelen laten geen sporen na, ze kunnen alleen maar doen wat hen is opgedragen en maken daarbij dus per definitie geen fouten. Maar wij als mens laten wel onze voetafdruk achter. Hoe was die?

We hebben  in de laatste maand ook heel mooie dingen gezien. Het verdriet dat er was om het overlijden van Toby  heeft ook een hechte band laten zien die we in onze kille hebben. Ondanks het grote gemis zong Angelique mee met de liturgie van het avondgebed. De aanwezigheid van onze mensen deed haar zichtbaar goed. Maar ook de grote zorg waarmee sommigen haar en Toby de laatste maanden hebben omringd zijn heel waardevol geweest. In een tijd waarin zoveel onrust is, zijn deze kleinoden van zorg en liefde van onschatbare waarde.

En naast het gemis van onze vaak slapende ‘minjeman’, zijn we ook verijkt met twee nieuwe leden: Bettina en zeer recent Len.

Moge onze kille in dit nieuwe jaar toenemen in aantal, wijsheid en saamhorigheid.

Sjana tova!

Donderdag 25 september 2014 / 1 tisjri 5775 - Dra. Gonnie Blok 

Nieuws

UNESCO, Lees meer >>
Onze Joodse buren, de Synagoge van de Nederlands Israelit Lees meer >>
Information in English Lees meer >>

augustus

  • <  
  •   >
z m d w d v z
 
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31