LJG Twente is er ook voor U.

19 augustus 2017 | 27 Av 5777

Parasjat Wajakheel

Parasjat Wajakheel

“Te Druk, Te Druk!”

      Bron: betemunah.org

Een impressie van het Misjkan - Auguste Calmet, ets uit 1725

Uit de collectie van M. Pollak, Antiquarian Books and Maps, Tel Aviv

 

Ons deel van de sidra vandaag gaat over het inzamelen voor, en het bouwen van delen van het Misjkan – het heiligdom dat een centraal aspect wordt van hoe Israël God beleeft.  Iedereen wordt opgeroepen om naar wat hun hart hen ingeeft te geven.  Twee of drie keer wordt benadrukt dat deze geschenken vrijwillig zijn, en in feite wordt er zoveel dagelijks gegeven, dat de inzamelingsactie stop gezet moet worden vanwege overvloed.  Ook was inmiddel het proces van het maken van verschillende voorwerpen en de nodige bekleding begonnen.

Maar de Sidra Wajakheel begint met iets heel specifieks binnen de context van geven en werken – het houden van sjabbat.  Midden tussen  Mosje’s afdalen van de Sinai met de twee stenen platen, en de opdracht om een heiligdom te bouwen staat Mosje's opdracht om er slechts zes dagen aan te werken en dan de sjabbat in acht te houden.  Wat is de relatie tussen het houden van sjabbat en het inzamelen van offers voor, en het bouwen van het Misjkan?  En wat is de relatie tussen het bouwen van dit heiligdom – een draagbaar “gebouw,” dat laat zien dat de Eeuwige midden tussen het volk staat, en het later bouwen van Salomo’s tempel, de inwijding waarover we lezen in de Haftara vandaag.

Je denkt misschien dat in dit gedeelte van Tora de Israëlieten verbazingwekkende dingen doen.  Ze geven zichzelf en hun hart! Waarom zouden ze stoppen voor één dag per week als ze er echt zin in hebben – vooral zo’n goed doel als het bouwen van een heiligdom?  Mosje, met zijn uitspraak over het houden van sjabbat, zorgt ervoor dat de Israëlieten een gevoel hebben van perspectief. Het Misjkan is een middel tot een doel. Ongeacht hoe mooi de tabernakel is, is het nog steeds een gebouw – draagbaar, maar een gebouw. Het belangrijkste zijn de aansluitingen die gebeuren in het gebouw - de verbindingen tussen de Israëlieten en de verbinding met God.

Als we volledig bezig zijn met iets, ook met goede doelen, is het soms moeilijk om te stoppen om even de context weer te bekijken, temeer voor iets waarvan we denken het echt waardevol is. De Israëlieten waren bezig met de bouw van de Tabernakel.  In plaats van God alleen met Mosje in de bergen, zou de Eeuwige nu aanwezig zijn temidden van het volk!  Toch een reden om door te werken? En toch, ondanks de vrijgevigheid van Israël, ondanks hun passie en geest, herinnert Mosje Israël aan het feit dat op sjabbat het werk ophoudt. 

Soms raken we zo verstrikt in dingen, niet alleen werk of werken voor goede doelen, maar ook in het geven, dat we soms iemand of iets nodig hebben om ons te vertellen dat het tijd is om even adem te halen. We moeten nadenken over wat het algemene doel is. Rabbijn Harvey Fields zegt dat “(d)oor de Sjabbat te verheffen tot een speciale dag waarop geen werk wordt verricht, reserveren Joden tijd om met een frisse blik naar het leven te kijken, de wijsheid van de Tora te bestuderen en hun vrijheid te vieren.  Elke week de Sjabbat naleven verhoogt de gevoeligheid voor de essentiële vragen en betekenissen in het menselijk bestaan”. (Een Toracommentaar Voor Onze Tijd, pag. 99).  En terwijl de Sjoelchan Aroech ons leert om onzelfzuchtig te geven ongeacht onze economische status, leren we ook dat dit nooit moet gebeuren ten koste van onze eigen levenskwaliteit.

Het doel was om een plaats, een communiteit te creëren, waar God en mensen elkaar ontmoetten, waar de relatie van Israël met God kon worden onderhouden. Die relatie bleef soms zeer broos, net zo als onze relaties soms broos zijn. Het kon worden verbroken - niet alleen met vreselijke zonden, zoals die van het gouden kalf, maar ook met alledaagse onvoorzichtigheid – te druk zijn met werk en/of goede doelen, vergeten wie we zijn, vergeten om ons leven te heiligen door mitswot en de grote profetische principes van het Jodendom: naastenliefde, rechtvaardigheid, barmhartigheid, en het wandelen met God.

In de Haftara lezen we over een gebouw dat tot stand is gekomen op een andere manier. Je zou kunnen zeggen een “upgrade” van een plek waar de essentie van Israël beleefd werd.  Een permanent gebouw, de Tempel, deels voorbereid in Libanon door buitenlandse arbeiders – houtbewerkers, steenhouwers - deels door gedwongen herendiensten.  Maar in een rijk land, en Israël was toen rijk en redelijk gesetteld, is alles mogelijk.  Het ging hier deels om status.  Sjlomo's tempel gaf het Joodse volk van zijn tijd een focus voor hun religie, een gebouw dat hetzelfde prestige uitstraalde als de verschillende religies van hun omringende volkeren - hun Tempel kon haar hoofd hoog houden onder de volken. Maar de basis voor de bereidheid van de Eeuwige om ook hier tussen het volk aanwezig te zijn, is nog altijd dat de koning – en het volk – zich aan de mitswot houden, inclusief het in acht nemen van sjabbat, en elkaar waarderen als mensen van de Eeuwige.

Sjabbat Wajakheel - begint met de woorden "en dan verzamelde Mosje het gehele volk van Israel." Waarom? Om samen een heiligdom te bouwen.  Na de periode van een gouden kalf, woede, gebroken beloftes en tweede kansen, was het tijd een nieuwe weg in te slaan, om te bouwen.

Vandaag de dag zijn wij, net als de Israëlieten toen, nog altijd bezig met bouwen.  Het houdt niet op.  Het is een beetje anders, natuurlijk, dan toen.  Wij hebben het geluk een prachtige dorpssjoel, bijna 200 jaar oud, te bewonen.  Dat moet ook bekostigd worden, dus een warm hart, en een donatie, zijn altijd welkom bij de Stichting. We worden vandaag niet gevraagd om steen voor steen te bouwen. We worden niet gevraagd om ellen van draad te meten, bezig te zijn met beitel en weefgetouw, of kostbare juwelen en metalen te doneren.  Maar we bouwen, in dit heiligdom, ook aan een ander soort heiligdom, aan een levende gemeenschap.

Onze levens zijn gevuld met kleine daden van bouwen. Ze kunnen zo klein zijn als het bezoeken van onze zieken, het bellen om contact te houden, of het geven van tsedaka.  Of het kan groter zijn, zoals het bereiken van de hongerigen of het werken voor een rechtvaardige samenleving – maar altijd in de balans waarin wij ook stoppen om weer perspectief te zien.  Wij, wij samen, zijn ook het heiligdom waarin God verlangt te leven.  Wij hebben de mogelijkheid om steeds weer licht te zijn, en in ons doen en laten, in activiteit en rust, zien we ook het licht van Gods zorg.

Sjabbat sjalom!

Sjabbat 22 februari / 22 adar-I  2014 - Wil Hein

Nieuws

UNESCO, Lees meer >>
Onze Joodse buren, de Synagoge van de Nederlands Israelit Lees meer >>
Information in English Lees meer >>

augustus

  • <  
  •   >
z m d w d v z
 
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31