LJG Twente is er ook voor U.

19 augustus 2017 | 27 Av 5777

Sjabbat Sjekalim

Sjabbat Sjekalim

Derasja Sjabbat Wajakheel / Sjekaliem

“Wat is een heilige plek waard, wat is een mens waard?”

Vandaag is niet alleen Sjabbat Wajakheel, maar ook Sjabbat Sjekaliem – de laatste sjabbat voor de maand Adar, dus in dit schrikkeljaar Adar II. 

Eindelijk in deze sidra, is de opdracht gegeven om het heiligdom, het Misjkan, te bouwen.  De indeling die wij vandaag lezen gaat daar deels over en geeft hele specifieke informatie over hoe alles gebouwd moest worden. De parsja Wajakheel begint met de woorden Wajakheel Mosjee – “Mosjee riep bijeen” -  (het Engelse woord is convoked, dat geeft net iets meer importantie dan alleen bijeenroepen).   

Het was een nieuw begin want hier, met het bijeenroepen, eindigde een cyclus van opstand en verzoening rond het gouden kalf.  In feite begon die opstand met dezelfde woordspelling in deze stam – Wajikahel (32:1) – waar het volk elkaar bijeen riep en Aharon dwong een “God” in de vorm van een gouden kalf te maken, om hun te leiden – een oproep van/tot rebellie.  Nu, met Wajakheel, zien we een andere soort oproep met Goddelijke goedkeuring.  De oproep ging uit voor alles wat nodig wat om het heiligdom te bouwen en ook voor wat er in moest passen, dus mensen kwamen met alles wat nodig was.  Goud, zilver en sieraden werden omgesmolten, dit keer voor een heilig doel, stof werd bewerkt voor het aankleden en voor de kleding van de hogepriester, en onder leding van Oholiav en Betsalel gingen ambachtslieden te werk om te maken wat Mosjee was opgedragen.

Blijkbaar waren er genoeg mensen die niet mee hadden gedaan aan de opstand, of tenminste hun waardevolle spullen hadden achtergehouden, want we lezen keer op keer in deze sidra,  dat mensen niet alleen gaven vanuit hun hart, maar tot overvloed – zoveel in feite dat een stop werd uitgeroepen. (De vraag is natuurlijk weer hoe ze dit allemaal mee schlepten, maar dat is een andere discussie.)  Wat hier essentieel ligt is dat in antwoord op de oproep van Mosjee, mensen in hun hart werden getroffen om te geven, om mee te bouwen, en hun vaardigheden te gebruiken om iets prachtigs te maken – mannen en vrouwen gelijk.

  

afbeelding www.torahinmotion.org     

Maar er is ook weer een duidelijke instructie dat de sjabbat een dag is waar geen werk wordt gedaan. Het is goed om te werken, en heilig en helend om sjabbat te houden. Sjabbat is in feite de brug tussen het bouwen van het heiligdom (of misschien een gemeente) en de diepere redenen waar het over gaat.  Zoals Harvey Fields schrijft in zijn Commentaar, “Door Sjabbat te verheffen tot een speciale dag waarop geen werk wordt verricht, reserveren Joden tijd om met een frisse blik naar het leven te kijken, de wijsheid van de Tora te bestuderen en hun vrijheid te vieren.  Elke week de Sjabbat naleven verhoogt de gevoeligheid voor de essentiële vragen en betekenissen in het menselijk bestaan.”  Dus er is een balans tussen werken en ophouden met werken om ook met diepere dingen bezig te zijn – een balans die de mens op fysiek, psychisch en spiritueel niveau raakt.

In het lezen uit de tweede sefer zien we dat er iets anders gebeurt – ook een balans tussen wat is verplicht en wat ons hart ons zegt te doen.  Er wordt een losprijs van een halve sjekel betaald door iedereen boven de twintig jaar, en iedereen is gelijk en moet dit betalen, of je nou meer of minder vermogend bent.  Een soort belasting dat later, met de Tempel, in een soort “tienden” ontwikkelde om de Tempel in stand te houden.

In deze tijd hechten wij nog altijd aan gebouwen, maar in essentie zijn wij de Misjkan, het heiligdom geworden.  Wij, als kille, als gemeente, creëren de momenten van collectief samen te staan door gebed, zang en gezelligheid na de dienst – een heilige tijd en een tijd van welkom in een gebouw dat een beetje heiligheid uitstraalt. Het is, zoals in het Engels uitgedrukt wordt, een “sacred space,” ook al weten we misschien niet precies hoe. Wij houden het gebouw in stand door een deel van onze contributies huur te betalen aan een Stichting voor onderhoud. 

Maar er zijn extra gaven en persoonlijke donaties die ook helpen, want wij zien dit als een gebouw waar heiligheid ons beweegt. Wij kunnen ons een beetje vergelijken met Am Jisraël  in deze parsja omdat soms ons iets beweegt om wat extra te doen, te geven of te betekenen, binnen, en soms buiten, onze kille.  De rabbijnen en commentatoren door de eeuwen heen, maken een subtiel onderscheid tussen de steun die moet gebeuren, en de steun die komt vanuit een plek in ons hart – de tsedaka-plek – die ons bezielt om meer te doen dan wat verplicht is.  

Zoetra, een leider van de Babylonische gemeenschap aan het begin van de 5e eeuw leerde dat “zelfs een arme moet tsedaka geven”, en Rabbi Assi in de 3e eeuw zegt dat “tsedaka is net zo belangrijk als alle mitzvot tezamen.”  Josef Karo, de schrijver van de Sjoelchan Aroech, werkt dit uit tot in het fijnste detail, maar overal is de essentie dat dit een morele, en niet een belastingverplichting is.  Iedereen, vermogend of niet, miljonair of levend van een uitkering, kan iets geve - is de redenering, want het kleinste wat gegeven wordt, ook uit armoede, is net zoveel waard als het grootste bedrag of de grootste bijdrage. Dus weer een balans – tussen wettelijke verplichting en morele plicht.

Het ondersteunen van mensen vooral in noodlottige situaties, en het in stand houden van onze Joodse gemeenschap is altijd een balans.  Beiden zijn een mitswa en worden beschouwd als een religieuze verantwoordelijkheid.  Er is geen excuus om daar niet aan deel te nemen.

Een essentieel onderdeel van mijn Jodendom is dat het leunt op Torah en historie, maar ook op de profetische inzet die daarbij hoort – en dat ik hier een balans in vind om te doen en te zijn.  Hoe beweegt Torah mij om Jodin te zijn, en hoe beweegt het Jodendom mij om mensch te zijn?  Dat is een vraag waar we nog veel mee kunnen.

Sjabbat sjalom - 5 maart 2016 / 25 adar I 5776 - Wilhelmina Hein 

Nieuws

UNESCO, Lees meer >>
Onze Joodse buren, de Synagoge van de Nederlands Israelit Lees meer >>
Information in English Lees meer >>

augustus

  • <  
  •   >
z m d w d v z
 
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31