LJG Twente is er ook voor U.

15 augustus 2018 | 4 Elul 5778

Derasja Parasjat Wa'era

Derasja Parasjat Wa'era

In deze parasja, Genesis/Beresjiet 6:2 – 9:35, zien we de confrontatie tussen twee zeer markante persoonlijkheden: de machtigste wereldleider Farao, en de leider van zijn brutaal mishandeld slavenvolk: Mosjee, Mozes.

Zij treden tegenover elkaar in de strijd om vrijheid. Deze strijd wordt in steeds hardere en bloederige stappen uitgevochten. Uiteindelijk beslist de dood van zo veel eerstgeborenen, inclusief kinderen en baby’s. Mozes komt als winnaar uit de strijd; Farao betaalt zijn hardnekkigheid met de levens van zo veel van zijn volk. Volgens de Midrasj is hij de enige overlevende ook na de verdrinking van zijn leger bij de Rode Zee.

Gerelateerde afbeelding Neatorama

Waarom kwamen zij hier niet op diplomatieke wijze uit? Waarom niet door goed vergaderen en consensus?

Omdat hier twee persoonlijkheden op elkaar botsen, die niet verenigbaar zijn. Want zij personifiëren  twee culturen, twee levenshoudingen, die elkaar uitsluiten. De ene, Farao’s, is een absoluut autoritair totalitair hiërarchisch systeem. Elke stem die afwijkt, slaat hij dood. De andere, Mozes,’ ziet elk mens als een uniek model van goddelijke waarde. Zijn systeem is niet hiërarchisch,  want elk lid ervan is uit het nageslacht van Abraham, Jitschak en Ja’akov. Hij staat open voor innovatie, compromis en vrede. Deze twee culturen zijn niet verenigbaar.

Het draait hier om de vraag: ben je in staat,  buiten de box te denken, boven je gewone denkpatronen, emotionele en gedragsmatige patronen uit te stijgen? Ben je flexibel genoeg, en alert genoeg, om de steeds nieuwe uitdagingen onder ogen te zien, te begrijpen en op te lossen?

Waarom bleef Farao vast in zijn oordeel, ondanks alle waarschuwingen?

Waarom was Mozes in staat de superpower Egypte te overwinnen?

Farao en zijn cultuur zijn vast, alles is omdat het altijd zo was en zo zal blijven. “We doen onze dingen, omdat we dat gewoon altijd zo deden.” In het vasthouden heerst een gevoel van veiligheid. Het nieuwe is angstwekkend. Men zoekt controle over de toekomst door de geschiedenis te bevriezen. Er mag geen ontwikkeling zijn, want daarin ligt het risico op mislukking. Het bekende vastgeplakte verleden en heden , hoe verschrikkelijk ook, krijgt preferentie over vernieuwing die tot vooruitgang zou kunnen leiden.  

Farao werd als heerser geboren, behoudt zijn titel en functie levenslang, en na hem zijn zoon. In Egypte bestaat er een heerserkaste en een slavenkaste. Voor altijd zo bepaald.

Mozes daartegen heeft zijn leven lang transformaties ondergaan als zijn reactie op steeds veranderende omstandigheden: geboren als slavenjongen, gered door Farao’s dochter, drie jaar eerst opgevoed in het armzalige huis van zijn ouders, daarna groot geworden als prins in het paleis van Farao. Als hij alert en sensibel reageert op de mishandelingen van de Hebreeuwse slaven, doodt hij de mishandelaar. Hij vlucht naar Midian en wordt tientallen jaren een eenzame schaapherder in de droge woestijn. Echt een carrièreswitch.

Dan wordt hij geroepen, zijn volk te bevrijden, hij, die de meeste tijd van zijn leven helemaal niet onder dit volk leefde! Misschien zelfs hun taal alleen met Egyptisch accent sprak. Hij is intussen tachtig jaar oud! Onder veel druk neemt Mozes deze onmogelijk lijkende taak op zich, in strijd te treden tegen de superpower Egypte. Mozes overwon, omdat hij zichzelf overwon.

Farao is vastgeroest, inflexibel, kan op nieuwe uitdagingen geen nieuwe strategieën vinden.

Mozes is alert, pakt de signalen op, reageert daarop met nieuwe strategieën, die iedere keer weer zijn hele leven veranderen.  Waarom kan Mozes zo buiten de box denken en handelen en Farao niet? Wat is nodig voor zelftransformatie en daarmee ook transformatie van je volk?

Naast de al genoemde alertheid en openheid, nieuwe problemen ook met open ogen te zien, is nog iets anders nodig: je hebt tools/sleutels nodig, om de juiste veranderingen te herkennen en uit te voeren. Waar neem je deze tools vandaan? Uit je fantasie? Je onderbuikgevoelens?

Nee, de sleutel is in vers 6,2-5: “En God sprak tot Mozes en zeide tot hem: Ik ben de Eeuwige, En Ik verscheen aan Abraham, aan Jitschak, en aan Ja’akov als God , El Sjaddai……..Ik gedenk Mijn verbond.” Mozes wordt geplaatst in een traditie van het verbond  van God met zijn voorouders. Hij moet een opdracht uitvoeren die onrecht moet verdrijven en het recht herstellen. Hij moet een oude belofte waarmaken, en een toekomst realiseren, die in het verleden al actueel was.

Bij Farao  horen wij niet van een verleden dat als alternatief kan dienen voor zijn tirannieke cultuur van nu.  Mozes staat in een context en traditie, die het vechten en leven waard is. De Uittocht zelf staat niet op zichzelf, maar is een stap in een groter geheel. De voorouders waren vrij. Zij hadden al een belofte van vrijheid als volk in Erets Jisrael. Er was al lang een verbond met God, er was al een programma van een samenleving in vrijheid en met Tora. En het doel is niet bereikt met de Uittocht. Dan pas begint de realisering van het programma: bevrijding uit slavernij tot het vrije volk in het Land Israel onder de leiding van de Tora. 

Door diep verankerd te zijn in de traditie vindt je de sleutels, om nu te veranderen voor de toekomst. De geïnternaliseerde wijsheid uit je traditie, je verleden, geeft je nu de juiste visie voor de toekomst.  Jouw verleden, jouw bewust gedragen geschiedenis, is de sleutel voor je toekomst.

Mozes zelf: verbonden met de God van het oude verbond verandert hij: van slaaf, tot prins, tot herder, groeit hij uit tot leider, bevrijder, grootse profeet en het paradigma voor leraar, Mosjee Rabbeinoe. Hij wordt steeds groter en soevereiner in zijn rol.

Ook het volk maakt transformaties door: van mishandeld, chaotisch, slaven naar hoop. Tot leger, tsawa, en am/volk en Benei Jisraël. Geordend, bewapend, verrijkt, zij haalden Egypte leeg, gecentreerd om het Heiligdom, de misjkan, om de Tora, dus geordend en gesterkt om een gemeenschappelijke levensvisie een maatschappij te bouwen gebaseerd op recht, rechtvaardigheid en liefde.

Farao en Egypte zijn verhard in hun zelfgenoegzaamheid en blindheid. Mozes en Israel , in hun vrijheidsdrang, transformeren voortdurend, om hun bestemming, die teruggaat op het oude verbond met Abraham, in iedere tijd, onder steeds wisselende omstandigheden, waar te maken.

Daarom is het zo belangrijk, dat wij ook nu onze geschiedenis kennen en bestuderen. Haar bronnen, haar kracht, haar rijkdom aan wijsheid en betekenissen ons eigen maken.  En onze Joodse geschiedenis is meer en ouder dan Nederland vanaf 1940.

Am Jisrael vecht al 3000 jaar voor haar vrijheid. Wij bestaan nog, ondanks alle pogingen tot vernietiging en assimilatie, omdat wij zo diep geworteld zijn in onze traditie en wij die altijd weer kunnen actualiseren. Als we deze verbinding verwaarlozen en niet meer bestuderen,  gaan we de strijd om onze vrijheid en identiteit verliezen. Dat is de dreiging op dit moment voor ons in Europa. Het authentieke antwoord op deze bedreiging is niet dialoog met wie dan ook, maar verdieping in Tora, verdieping in Talmoed, Midrasj, het vieren van Sioems, leerhuizen bevolken, zich integreren in onze eeuwenlange cultuur van machloket, meningsverschil, Lesjem Sjamajim: ter wille van het zoeken naar waarheid. Het zoeken is belangrijk, want waarheid is veelzijdig. Daarin ligt onze ziel, onze nesjomme, als volk, als Am Jisraël. Waar iedere stem welkom is, want je weet nooit, welke stem ons vooruitgang en verlichting zal brengen.

NER MITSWA WETORA OOR - DE MITSWA IS EEN LAMP EN DE TORA HET LICHT.

Sjabbat Sjalom !

Bettina van Steenis-Vetter, Sjabbat 13 januari 2018 / 26 tewet 5778 

 

Nieuws

Sinat chinam juist aan de vooravond van Tisja Be'av? Droosje, op 20 juli 2018 uitgesproken in de LJG Amsterdam, door rabbijn Menno ten Brink. Lees meer >>
Onze Joodse buren, de Synagoge van de Nederlands Israelit Lees meer >>
Wie zijn wij - de synagoge van Haaksbergen Lees meer >>
Information in English Lees meer >>

augustus

  • <  
  •   >
z m d w d v z
 
 
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31