LJG Twente is er ook voor U.

28 september 2020 | 10 Tishri 5781

Derasja voor Sjabbat Jitro

Derasja voor Sjabbat Jitro

Deze week zijn we aangekomen op Sjabbat Jitro. Na de uittocht van vorige week, met de doortocht door de Rietzee en de totale ondergang van Farao’s leger werd er dat mooie lied van de zee gezongen. Eerst door Mosje en de mannen en daarna door Miriam en de vrouwen. Het staat in de tekst. Vorige week hoorde ik in sjoel de uitleg over deze sjier; het is een van de alleroudste gezangen op de wereld die nog steeds gezongen wordt. Naast de birkat cohaniem, onze priesterzegen. Dat wordt bewezen door de melodie, die waar ook ter wereld ongeveer hetzelfde is. Ook bij de Jemenieten en de Ethiopiërs, bijvoorbeeld. Wij zingen hem elke ochtenddienst net zo.

Maar één keer in de woestijn ontwikkelen zich de woestijnverhalen vlot. Op enig moment komt Mosje’s schoonvader Jitro langs en legt hem uit hoe je op een moderne, professionele en democratische manier kunt besturen en ook recht kunt spreken. Zie daar de ware bakermat van de democratie.

In deze sidra krijgen we de tien geboden. De kapstokken voor de hele joodse wetgeving. En de hele beschaafde wereld of wat daar voor doorgaat heeft deze ook als grondslag voor het samen leven. Tien geeft in onze traditie aan dat het belangrijk is. Er toe doet. Tien geeft aan dat er over nagedacht is. Wie de Pirkei Avot een beetje kent, de Spreuken der Vaderen, weet dat veel stellingen daar ook per tien gaan.

Maar je hebt natuurlijk naast de Tien Geboden, de Tien Woorden ook de Tien Plagen. In de Joodse traditie spreken wij over het scheppingsverhaal ook van de tien woorden waarmee de wereld is geschapen (en God zei..) en de tien beproevingen van Awraham (Ga weg uit je geboortestad… tot aan de opdracht om Jitschak te offeren). Is er een verband?

Hierover vond ik wat bij de derasjot van onze rabbijn Albert Ringer.

De schepping en de tien plagen zijn eigenlijk het makkelijkst. Hoewel de overeenkomst niet echt één op één is, kun je de tien plagen goed zien als een soort ont-schepping. Alle plagen maken de wereld op één of andere manier onbewoonbaar. Water wordt bloed, de bron van leven, maar tegelijkertijd ondrinkbaar. Er is duisternis die zo dik is dat hij tastbaar wordt. Aan het eind, de parallel met de schepping van de éérste mens,  sterft de eerstgeborene.

En dan de andere twee tientallen. De Tien Geboden staan in de sidra van deze week. In de Hebreeuws wordt niet gesproken van de Tien Geboden, maar van de Tien Woorden (Aseret ha-Dibrot). Daarmee plaatsen de geboden zich in de sfeer van de schepping. Om de ont-schepping te voorkomen is ordening nodig. Er zijn grenzen aan hetgeen wij als mensen mogen doen met de schepping, opdat deze niet onbewoonbaar wordt. We hebben de geboden nodig om de schepping in stand te houden.

Tegenover de Tien Woorden die ons beperken, staan de tien beproevingen, opdrachten, aan Awraham. Om een volwaardig leven te leiden, is het nodig om op weg te gaan, dingen te doen. Het menselijk leven speelt zich af tussen begin en einde, tussen ambitie en beperking.

In de wildernis kregen we als een zojuist aan slavernij ontsnapte bende, leef- en gedragsregels gesteld. We gingen een centraal heiligdom aanleggen en we kregen regels over onze religie, de aanbidding van God. We leerden om een volk te zijn, met orde en evenwicht. Met recht en rechtvaardigheid. Van ontsnapte slaven bij Pesach ontwikkelden we ons tot een homogeen en ontwikkeld volk bij de openbaring met Sjawoeot. 

Het viel rabbijn Ringer op, dat je dit viertal tienen ook kunt lezen als de taken van een ouder ten opzichte van een kind. Scheppen lijkt mij duidelijk. Een belangrijk deel van een opvoeding is een kind leren wat het mag en niet mag, regels stellen. Maar het is ook belangrijk om taken te stellen zodat een kind de eigen kracht leert kennen en onderweg gaat, leert offers te brengen. En soms moet er ook gestraft kunnen worden.

Afbeeldingsresultaat voor jetro moses Mozes en de zeven dochters van Jitro

Bron: www.omnia.ie 

Vanavond hebben we in sjoel K. en S. en N. binnengeleid in hun sjiwweweek wegens het overlijden van M. Vanaf morgenmiddag is de sjiwwe voor jullie voorbij en begin je weer voorzichtig aan het dagelijkse leven te wennen, tot de dertig dagen vol zijn. 

Veel over M. zal ik nu niet zeggen. M. zal door haar familie vooral erg gemist worden. De zorg die ze in toenemende mate nodig had, verbond haar ook steeds sterker met haar allernaasten. En zij die haar verder gekend hebben, meer of minder, zullen allen kunnen beamen dat ze zachtaardig en rustig was. Oog had voor een ander. Genoot van samenzijn, van een kletspraatje, van een mop. Van wat lekkers.

We wensen K, S, N. en de overige familieleden van M. veel sterkte voor de komende tijd. En voor M., Miriam bat Rachel, zeggen we: tehi nafsjota tseroera bitsroor hachaim. Moge haar ziel gebundeld worden in de bundel van het eeuwige leven.

Sjabbat sjalom,

Bert Oude Engberink, vrijdag 14 februari 2020 / Sjabbat 20 sjewat 5780

Nieuws

Welkom bij de Liberaal Joodse Gemeente Twente,"Or Cha Lees meer >>
Information in English Lees meer >>
Wie zijn wij - de synagoge van Haaksbergen Lees meer >>

september

  • <  
  •   >
z m d w d v z
 
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30