LJG Twente is er ook voor U.

15 december 2019 | 17 Kislev 5780

Derasja voor Sjabbat Korach

Derasja voor Sjabbat Korach

Het vierde boek van de Thora, Numeri, noemen we in het Hebreeuws Bemidbar – in de wildernis. Evengoed kan dit vertaald worden met het Boek van Ruzie. Van begin tot eind maken we de ruzies mee in de op zichzelf in de wildernis teruggeworpen net nieuw gevormde Israëlitische samenleving, die dan bezig is zich uit te kristalliseren, onderweg van slavernij onder farao in Egypte naar onafhankelijkheid onder Gods leiding in Kanaän. Maar het gaat niet goed. De positie van Mosjee en van God staan voortdurend ter discussie.  Het gezag van Mosjee, Mirjam en Aharon wordt ondermijnd; de uittocht wordt als een grote misstap beschouwd; de eindbestemming, het land Kanaän, voelt als onbereikbaar, onveroverbaar - men wil terug naar de nostalgie van de slavernij in Egypte, toen er nog genoeg te eten was en het smaakte ook nog lekker – de vis, de knoflook, de uien, het vlees -  noem maar op. De meest serieuze aanval komt van Korach in de naar hem genoemde parasja van vandaag; Korach, de zoon van Jitzhar, de broer van Amram, die de vader van Mosjee, Aharon en Mirjam was. Een neef dus van Mosjee, Mirjam en Aharon, die hun leiderschap over het volk ter discussie stelt. Immers: waarom zou er zoveel macht bij deze tak van Amram van de stam levi moeten zijn en viel er voor zijn tak van de stam Levi, de familie van Jitzhar, niets te halen. Hij betwistte het gezag van Mozes en Aäron en steunde daarbij op drie mannen van de stam van Ruben: Dotan, Abiram en On. Immers is de stam van Ruben de oudste stam en zou deze, als men met een dynastieke blik naar het verhaal kijkt, uiteraard als eerste de leiding over het volk moeten hebben. Nog 250 andere vooraanstaande Israëlieten sloten zich bij hen aan. Als gevolg van die opstand vonden 14.700 mensen de dood. De orde was hersteld…..

Een treffende reactie op deze opstand vinden we in de Pirkei Awot:

Wanneer een discussie te behoeve van de hemel wordt gevoerd, zal het argument leiden tot een weloverwogen resultaat. Wanneer een discussie niet ten behoeve van de hemel wordt gevoerd zal het niet leiden tot een weloverwogen resultaat. Wat is een discussie ten behoeve van de hemel? Die van Hillel en Sjammai. Wat is een discussie die niet ten behoeve van de hemel wordt gevoerd? Die van Korach en zijn gezellen. (PA 5:17)

De opmerking in Pirkei Awot hielp commentaren door de eeuwen heen aan een basis, waarin Korach als een zelfzuchtige verrader worden afgebeeld, die met mooie praatjes niet enkel Mosjees autoriteit ondermijnt, maar ook dat van God. Zijn argumenten klinken niet verkeerd. De macht verdelen, we zijn allemaal profeten, allemaal priester. Zijn inspanningen leidden tot niets. Hillel en Sjammai, uit de eerste eeuw v.d.g.j., stonden bekend als intellectuele tegenstanders. Hoewel gewoonlijk de school van Hillel in de discussies de meerderheid achter zich kreeg en de zijne de gangbare wetgeving werd, trachtte Sjammai ook de waarheid te vinden en God te eren; niet zichzelf. Dus resulteerden hun discussies in verscherpte resultaten waar ook de verliezer zich in zou moeten kunnen vinden. Volgens de school van Hillel was het zelfs zo dat zij eerst de argumenten van Sjammai bestudeerden en dan zelf hun eigen bijgestelde mening onderwezen. Het gaat immers niet om de discussie te winnen (Korach), maar om de waarheid boven tafel te krijgen (Hillel).

Pirkei Awot vergelijkt de twee vormen van discussie met twee vormen van liefde:

Wanneer liefde afhangt van iets van buiten zichzelf en dat ding komt ten einde, dan komt de liefde ook ten einde. Wanneer de liefde niet afhankelijk is van iets van buiten zichzelf zal die liefde eeuwig voortduren. Welke liefde hangt af van iets van buiten? Die van Amnon en Tamar. Welke liefde is niet afhankelijk van iets van buiten? Die tussen David en Jonathan. (PA 5:16)

Amnon, zoon van koning David, misbruikte zijn zuster Tamar en verstootte haar, nadat zijn incestueuze daden voorbij waren. Daartegenover was de liefde tussen David en Jonathan sterk genoeg om Jonathans dood te overleven. David bleef, wegens zijn verbond met zijn vriend Jonathan, zorg dragen voor zijn zoon Mephiboset.

Pirkei Awot laat zien wat veel mensen uit eigen ervaring wel weten. Niet alle discussie is slecht en niet alle liefde is goed. In de Zohar, het boek vol kabbala en een mystieke uitleg van Thora, neemt dit idee verder mee.

Rechtvaardigen zijn gewend een discussie met gestrekt been in te stappen en die vriendschappelijk te beëindigen. Korach ging echter met zijn discussie verder zoals hij hem gestart had. Toornig en vol van passie. Hij verhardde en wilde niet meer in discussie. Op zeker moment was er geen weg meer terug. Daarom verwierf hij Gehinnom.

Sjammai voerde zijn discussies met Hillel altijd in de geest van kalmte, zodra hij gepassioneerd zijn stelling had neergelegd. Hij en Hillel spraken over zaken met het doel voor ogen het leven voor de mens beter, eerlijker, heiliger en rijker te maken. Zo kwamen Hillel en Sjammai uit op een mondelinge leer die dicht bij de geschreven leer stond en in alles de mens en het volk als eenheid in ogenschouw hield. Zo konden Thora en mondelinge leer samen verder om God en de mens te dienen. Verdeeldheid ten gunste van de liefde in constructief; zo werd de wereld geschapen en zo blijft de wereld in onderhoud bestaan.

Afbeeldingsresultaat voor korach bloeiende amandeltak - www.jewishjournal.com 

Uit iets verkeerds, zoals Korach met zijn mislukte opstand, kan echter nog steeds iets goeds komen. Ook hier leren we over. Korachs zonen doen niet mee met de opstand van hun vader, zij vallen hun vader af, keren zich dus openlijk tegen hem en zijn gezag. Later zullen we de korachieten, de Benei Korach tegenkomen als tempeldienaren en psalmzingers. Er bestaan psalmen die naar de korachieten verwijzen, zoals psalm 49, die handelt over deze mislukte opstand. 

Sjabbat sjalom

Bert Oude Engberink - 6 juli 2019 / 3 tammoez 5779

 

Nieuws

Welkom bij de Liberaal Joodse Gemeente Twente,"Or Cha Lees meer >>
Information in English Lees meer >>
Wie zijn wij - de synagoge van Haaksbergen Lees meer >>

december

  • <  
  •   >
z m d w d v z
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31