LJG Twente is er ook voor U.

18 juni 2018 | 5 Tammuz 5778

Derasja voor Sjabbat Wajesjev

Derasja voor Sjabbat Wajesjev

Een van de vele thema’s in het boek Beresjiet, Genesis, is die van broedertwist. Leiderschap gaat telkens juist niet persé via de oudste verder en er heerst voortdurend overal familieruzie. ‘Het Familiediner’ van de EO zou er de handen vol aan kunnen hebben. Laten we ze eens opsommen – meteen al aan het begin van het boek: Kain en Abel. En dan volgen Jitschak en Jisjmael, Esav en Jaakov. En wat te denken van de zussen Rachel en Lea. De dames doen niet er niet voor onder. In de parasja van deze week, Wajesjev, ontvouwt zich het volgende drama – de strijd tussen de dromer Joseph die zijn broers kwelt met zijn voortdurende gedroom met de boodschap dat Joseph beter zou zijn dan zijn broers. En dan is vader Jaakov ook nog eens de ouder die hem voortrekt, blijkbaar meer liefheeft dan de andere kinderen, die het zware werk op het veld moeten doen. Dank je wel. Joseph wordt verkocht, allemaal bekend, en komt terecht aan het hof in Egypte. Behalve die hoofdrol voor Joseph hier, is er nog een rode draad in deze weken die bol staan van Joseph. Het vertelt ons over het volwassen worden van Jehoeda, die de leiding op zich neemt van zijn generatie en uiteindelijk de naamgever wordt van een heel koninkrijk en van ons volk.

We zien Jehoeda in Wajesjev, als vierde zoon van Jaakov, strijden met Reuwen, de eerstgeborene van de Benei Jisrael, de kinderen van Jisrael, om het leiderschap. Wanneer de broers plannen zitten te maken hun broer Joseph te vermoorden, stelt Reuwen voor Joseph in de put te werpen, maar het is Jehoeda’s idee om hem te verkopen aan de Midianieten en hem thuis bij vader Jaakov maar dood te verklaren. Dan hebben ze hem ten minste niet zelf vermoord. Kleeft er geen broederbloed aan hun handen. En onder andere hierdoor komt Jehoeda naar boven drijven en verwerft hij onder zijn broeders en zijn vader meer en meer aanzien, nu Joseph is weggevallen.

Volgens de traditie wordt Jehoeda zwaar gestraft voor zijn misdaad aan Joseph. In Gen. 38 lezen we het ingelaste verhaal over hem en Tamar, de Kanaänitische vrouw, die Jehoeda voor zijn eerstgeboren zoon Er had uitgekozen. Er sterft. Volgens de toenmalige regels van het zwagerhuwelijk moest Er’s broer Onan met Tamar trouwen en toen ook hij stierf, omdat hij weigerde zich bij haar voort te planten op naam van zijn broer Er, wordt iedereen bang voor Tamar. Jehoeda voorkomt dat zoon #3 Sjela, dat trouwens ‘van haar’ betekent, ook in dat dodelijke huwelijksbootje stapt. Hij bedondert Tamar en zij op haar beurt pakt hem terug met haar prostitutie kunstje. Ze wordt nu zwanger van haar schoonvader Jehoeda. Tamar bewijst Jehoeda’s vaderschap en hij bekent openlijk schuld en trouwt met haar. Zo wordt ze niet als gevallen vrouw terechtgesteld.  

Volgens Maimonides is de hoogste variant van inkeer, is tesjoewa, niet wanneer iemand in alle openheid zijn zonden beleidt en tot inkeer komt, maar wanneer iemand nogmaals in een vergelijkbare situatie terechtkomt en dan niet meer zondigt. Dan toont de persoon aan ervan te hebben geleerd en boven zijn oude bestaan te zijn uitgestegen. In dit verhaal is Jehoeda ons voorvaderlijke voorbeeld van groei door inkeer. Dat moment van inkeer waarbij hij ruiterlijk toegeeft fout te hebben gehandeld en zich ervoor te schamen is eerbiedwaardig. Wanneer hij later met zijn vader Jaakov overlegt zijn jongste broer Benjamin mee naar Egypte te nemen neemt Jehoeda, in tegenstelling tot Reuwen, volle verantwoordelijkheid voor de veiligheid van zijn broertje. We lezen:

Daarop zegt Jehoeda tegen zijn vader: "Laat de jongen alstublieft met mij meegaan. Dan zullen we vertrekken. Dan kunnen u, wij en onze kinderen in leven blijven. Maar anders gaan we allemaal dood van de honger. 9 Ik beloof u dat ik hem terugbreng. Als ik hem niet terugbreng, hoeft u mij dat voor de rest van mijn leven nooit meer te vergeven (Gen. 43:8-9).

Later, wanneer Joseph met die confrontatie wegens die blijkbaar gestolen zilveren beker, Benjamin dreigt achter te houden, stort Jehoeda’s wereld in. Hij weet zelf wat het is om een kind te verliezen. Twéé kinderen. Zijn vader weet dat ook. Moet zijn vader dit nogmaals meemaken? Op dit moment wordt Jehoeda volwassen en zien we de nieuwe leider van zijn clan. Aan het eind van het boek Beresjiet zegent Jaakov zijn zoons en benoemt hij Jehoeda tot hoofd van zijn generatie. Over hem zegt hij onder meer:

Jehoeda, je zal door je broers worden geprezen. Je zal je vijanden overwinnen. Je eigen broers zullen voor je buigen. 9 Je lijkt op een jonge leeuw die na de jacht, als hij zijn prooi heeft opgegeten, op een hoge plaats gaat rusten. Wie zal hem daar durven storen? 10 De koningsstaf zal van zijn hand niet wijken. Zijn heersersstaf zal altijd regeren, totdat Sjilo (= 'Vredevorst') komt. ….. (Gen. 49:8-12).

En lees nog eens goed: welke zegen Jehoeda krijgt! Lezen we hier niet iets terug van de dromen die Joseph ooit eens thuis had verteld en waarvan zij toen en wij nu allemaal direct denken dat Joseph zo heel arrogant over zich zelf aan het profeteren was? Ja, een beetje wel. Joseph maakt een fijne carriere door aan het Egyptische hof. Maar dan is het met hem gedaan. Even buigen zijn vader en broers voor hem. Maar Jehoeda – zijn eigen broers zullen voor hem buigen. Jehoeda zal de leider worden en doen wat goed is. En uiteindelijk zal uit het Huis van David de Masjiach voortkomen.

Gerelateerde afbeelding uit: www.linuxteam.info 

Hoewel Jehoeda vaak over het hoofd wordt gezien is zijn invloed opmerkelijk. Zijn stam zal uiteindelijk de naamgever worden van het zuidelijke koninkrijk Jehoeda, met toen ook al Jeroesjalajim als hoofdstad. Het volk Jisrael wordt gewoonlijk met Joden aangeduid. En binnen die Joden treffen we de afstammelingen van Benjamin, Sjimon en Levie aan. In ons bestaan de Kanaänieten en de Jewoesieten voort. 

Jehoeda is, net als de patriarchen Awraham, Jitschak en Jaakov, opeens heel erg menselijk geworden en in alles een held. Dit heldendom is zijn groei en ontwikkeling tot een volwassen en verantwoordelijk leider. Laten wij, zijn naamdrager en erfgenamen, dit ook waardig zijn. 

Sjabbat sjalom

Bert Oude Engberink - sjabbat 9 december 2017/21 kislev 5778    

Nieuws

Onze Joodse buren, de Synagoge van de Nederlands Israelit Lees meer >>
Information in English Lees meer >>

april

  • <  
  •   >
z m d w d v z
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30